Lpg Sistemler
   

Giriş

Otomotiv sektörü teknolojik yenilenmenin en hızlı ve etkin bir şekilde uygulandığı sektörlerden birisidir. Buna rağmen bu sektörde halen petrol ürünleri temel enerji kaynağıdır. Petrol kaynaklarının tükenmeye başlaması nedeni ile alternatif enerji kaynaklarının araştırılmasına hız verilmiş ancak bu güne kadar denenen bir çok enerji kaynağı henüz petrolün yerini alabilme aşamasına ulaşamamıştır.

Otomotiv sektöründeki alternatif enerji kaynağı arayışları 1930’lu yıllarda LPG’nin araçlarda yakıt olarak kullanımını gündeme getirmiştir. Özellikle kolay bulunması, ekonomik olması ve diğer yakıtlara oranla çevreyi daha az kirletici özellikte olması nedeni ile dünyada bir çok ülke, LPG’nin otomobillerde kullanımını özendirerek yaygınlaştırmıştır. Günümüzde İtalya, Hollanda, Fransa, Belçika, Japonya ve Amerika’da LPG yakıt olarak otomobillerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Diğer ülkelerde ise kullanımı gün geçtikçe artmaktadır.

Yukarıda belirtilen özellikleri nedeni ile son yıllarda LPG ülkemizde de otomobillerde yaygın bir şekilde alternatif yakıt olarak kullanılmaya başlanmıştır. LPG’nin yanıcı ve patlayıcı bir gaz olması LPG dönüşüm sistemlerinde güvenliği ve denetimi ön plana çıkarmıştır.

LPG dönüşüm sistemleri; uluslararası ECER67 ve TSE standartlarına uygun olması, montaj firmasının yetkili ve montajı yapan teknisyenin eğitilmiş olması, gerekli bakım ve periyodik kontrollerinin yapılması ile çevreci, ekonomik ve güvenli sistemlerdir.


Bu sitede LPG otogaz dönüşüm sistemleri konusunda kullanıcılara pratik bilgiler aktarılarak LPG otogaz sistemlerinden kaynaklanacak tehlikelerin azaltılması ve trafik güvenliğinin sağlanmasına katkıda bulunulması amaçlanmıştır.

 

LPG NEDİR

LPG; propan ve bütan gazlarının belli oranlarda karışımından oluşan ve İngilizce Liquefied Petroleum Gases (Sıvılaştırılmıİ Petrol Gazı) kelimelerinin baş harfleri ile ifade edilen bir petrol gazıdır.
•
LPG renksiz ve kokusuzdur. Gaz kaçaklarının tespit edilmesi için sonradan kokulandırılır.
•
LPG basınç altında depolanabilir, çelik tank yada borularla taşınabilir.
•
LPG yanıcı ve patlayıcı bir gazdır. Üzerindeki basınç kaldırıldığında hava ile hacimsel olarak %2-9 oranında karıştığında patlayıcı bir gaz haline gelir.
•
LPG havadan ağır olduğu için kaçak durumunda su gibi akar ve en derin yerde birikir.
•
Düşük sıcaklıkta buharlaşması nedeni ile sıvı gazın insan vücudu ile teması sonucunda ciddi deri yanıkları oluşturur.
•
Isı arttıkça basıncı artar ve kritik bir sıcaklık ve basınçta, içinde bulunduğu tankın patlamasına neden olabilir. Otogaz tankları yangın içerisinde kalsa dahi patlamayacak şekilde güvenlik ekipmanları ile donatılmıştır. LPG yağ ve boyayı eritebilir. Ayrıca doğal lastiği deforme eder. Bu yüzden motorlu araçlarda standartlara uygun malzemeden yapılmış borular kullanılmalıdır.

 

LPG 'NİN AVANTAJLARI


LPG Benzine Göre Ucuzdur.•
Temiz Bir Yanma Sağlar.
LPG pistonların, segmanların, valflerin ve bujilerin aİınmasından meydana gelebilecek kurşun, vernik ya da karbon atığı çıkarmaz. Motor karterini yada motorun yanma odalarını kirletmez. Motoru temiz tutar, karbon ve kurum oluşturmaz dolayısıyla motor ömrünü uzatır.

Ateşleme Bujisinin Ömrünü Uzatır.
Yanma odalarında ya da ateşleme bujilerinde tortu oluşmaz, çünkü LPG’nin farklı karışımlarındaki kuvvetlendiricilere ihtiyaç bulunmamaktadır. Ateşleme bujileri, diğer yakıtlardan, özellikle benzin kullanan araçların motorlarındaki bujilere göre daha uzun ömürlüdür.

LPG Dönüşüm Sisteminde Yakıt Pompası Kullanılmaz.

LPG basınç altında depolandığından benzin yakıt pompası devrede değildir, bu nedenle yakıt pompası, onarım ve değişim masrafı olmaz.

Karbüratör Masrafı Azdır.
LPG yakıtlı motorlardaki karbüratör, birkaç hareketli parça ve kirliliği engelleyecek havalandırmasız basit bir mekanizma olup, karbüratör servisi ve tamiri yok denecek kadar azdır.

Aşınma Süresi Düşüktür.
Yukarıda anlatılan nedenlerden dolayı LPG yakıtlı motorlar yıl içerisinde daha fazla gün ve saatte çalışabilirler. Üretim süresi kaybı, parça ve iİçi masraflarından daha az etkilenirler.

Yakıt Sistemi Kapalıdır.
Tamamen kapalı yakıt sistemi olması nedeni ile akıtma ve buharlaşma kayıpları yoktur.

Temiz ve Çevreci Bir Yakıttır.
Özellikle LPG yakıtı kullanan araçların motor yakıtının düşük kirlilik özellikleri kanıtlanmıştır. Yapılan araştırmalar sonucunda LPG kullanılan motorlarda karbon monoksit tesiri benzine göre %50-90 oranında, hidrokarbon tesiri ise %38-62 oranında daha düİüktür.

 
YENi NESiIL SIRALI(SGI) OTOGAZ SiSTEMi
Sıralı sistem lpg sistemi tüm çok  noktadan elektronik sıralı enjeksiyonlu araçlara montaj yapılabilen otogaz sistemidir.. Sıralı sistemin en önemli özelliği ,performansının benzin ile aynı olması ve sorunsuz , rahat bir kullanım sağlamasıdır. Günümüz teknolojisindeki araçlara göre geliştirilen sıralı otogaz sistemlerinde  performans sorunu ile ayar sorunu yaşanmamaktadır.Tüm dünyada ve Türkiye de giderek artan ilgi ve talep yaratan sıralı otogaz sistemleri sektörümüze yeni bir heyecan  getirmiştir. 3 yıldan beri sıralı otogaz sistemi montajı yapan firmamız 10000 e yakın araç montajı ile sektörümüzün en tecrübeli firmaları arasındadır.

  Sıralı otogaz sistemi  regülatör gaz valfi ecu(elektronik kontrol ünitesi ) map (basınç)sensörü ufak şık bir gösterge paneli multivalf şamandıra ve dolum ağzından oluşan ve bilgisayar ile ayarları yapılan son teknoloji otogaz sistemleridir..

         Çalışma sistemi: Bu sistemlerde araç öncelikli olarak benzin ile çalışır, aracın motor suyu sıcaklığı 36-40 derece arasına gelene kadar benzin ile çalışmaya devam eder. İstenilen sıcaklığa ulaştığında regülatör üzerinde bulunan ısı sensörü sayesinde ECU (elektronik kontrol ünitesine) sinyal göndererek gaz sistemini aktif duruma getirir ve araç benzini kesip gaz ile çalışmaya başlar. Aracınız sıcak ise 25sn içinde gaz sistemi aktif hale gelir. Sıralı sistemlerin avantajı karburatörlü sistemlerde manuel olarak yaptığınız bu işlemi siz el sürmeden otomatik olarak  yapmasıdır. Bundan dolayıda  gaz ayar problemi çıkartmamasıdır. Aracınızın gaz enjektörleri benzin sistemi gibi çok noktadan püskürtmeli olduğu içinde aracınızın benzin performansıyla eşdeğer bir performans sergilemesidir.Sıralı sistem Lpg sistemi taktırılırken ilk önce takılacak olan markaya ve takılacak servise karar verilmelidir.

Takılan markanın kalitesi kadar   montaj yapacak servisinde bu işe ehil ,teknik bilgi ve tecrübeye sahip olması alınacak verim açısından çok önemlidir.. Marka kalitesi her ne kadar iyi olursa olsun montaj yapacak servis konuya hakim degilsesıralı lpg sisteminde problemler yaşanması kaçınılmazdır. Aynı şekilde aracınızın benzindeki durumunun da oldukça sıhhatli olması,gerekli bakım ve kontrollerinin yapılması gerekir.Servisimize sıralı otogaz montajı için gelen araçlara ilk yaptığımız benzin sistemini kontrolden geçirmek ve gerekli düzenleme ve uyarıları yapmaktır.Aracın kendi bünyesindeki bir sorun otogaz kullanırken dahada hissedilir olarak ortaya çıkacağından özellikle ateşleme sistemi ve motor aksamı kontrol edilerek montaja başlanmalıdır.

Sıralı otogaz sistemindeki en önemli konuda periyodik bakımlara dikkat etmektir.Her 10 bin km de bakım ve kontrol için montaj servisine gelerek servis bakımları yapılmalı.Bakım için servisimize gelen otogaz lı araçların lpg filtreleri değiştirilmekte,ayarları kontrol edilmekte ve sızdırmazlık kontrolüne tabi tutulmaktadır..Bunun yanında araçların motor kısmının sulu yıkama yapılmaması gerekmektedir.

 
 

 

ÖNEMLİ BİLGİLER

LPG'li ARAÇLARLA İLGİLİ BAZI GÜVENLİK ÖNLEMLERİ
 
* Aracın dolum ağzı kesinlikle aracın sağ arka çamurluğunda ve dışarıda olmalı.
* LPG' li aralar kesinlikle kapalı alanlarda park edilmemeli
* LPG' li araçların ön ve arka camlarına LPG sticker' ları mutlaka yapıştırılmalı. (Sticker' lar, gaz sızdırmazlık raporu verilen araçlara MMO tarafından verilir.)
* Araçlara takılan tankın ekonomik ömrü imal edildiği yıldan itibaren 10 yıldır. Bu süre sonucunda araca takılan LPG tankları mutlaka değiştirilmeli.
 
MONTAJ SIRASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
 
* LPG dnüşümü yapılacak araç, üniversite 'uygunluk raporu' doğrultusunda projesine uygun olarak dönüştürülmeli.
* Kullanılacak KİT ve diğer parçalar, ilgili standartlara uygun olmalı.
* Aracın orjinal benzin deposu kesinlikle söülmemli.
* Aracın bagaj kısmına plastik veya metalden düşük kapasiteli uygun olmayan bnzin deposu kesinlikle takılmamalı.
* Yarısı benzin, yarısı LPG konulan bölmeli tanklar kesinlikle kullanılmamalı.
* Dönüşümü yapılan aracın tankı üzerinde dönüşümü yapan firmanın adı, adresi ve dönüşüm tarihi belirten alüminyum folyo etiket sökülmeyecek şekilde yapıştırılmalı.
* Araçların LPG' ye dönüştürülmesinde ' karma kit ' kesinlikle kullanılmamalı.
* Dönüşüm yapılan aracın dönüşüm işleminin sona ermesinden sonra firmada çalışan yetkili mühendis tarafından kontrol yapılmalı ve eğer dönüşüm standartlarına uygun ise hazırlanan diğer evraklarla (montaj tespit raporu, mühendis yetki belgesi, imalat yeterlilik belgesi, muayene kontrol ve karayolu uygunluk belgesi ve fatura) MMO' ya gidilmeli ve odadan 'gaz sızdırmazlık raporu' alındıktan sonra Karayolları Araç Muayene İstasyonu' nda araç fenni muayeneden geçmeli ve ardından dönüşümün aracın ruhsatına işletilmesi için Trafik Tescil Bürosu' na gidilmeli.
 
İLK İŞLEMLERDEN SONRA YAPILMASI GEREKENLER
 
* İlk işlemlerden sonra özel araçlar iki yılda bir, ticari araçlar ise yılda birkez gaz sızdırmazlık testlerini yaptırmak için MMO' ya gitmeliler. (Bu periyoddan önce duyabilecekleri kaygı, kuşku gibi nedenlerle MMO' ya ' gaz sızdırmazlık testi ' için gidecek araçlar için herhangi bir ücret alınmıyor)
* Gaz sızdırmazlık raporu' nu aldıktan sonra Karayolları Araç Muayene İstasyonu' nda araçların muayenelerini tam olarak yaptırmalı.
* Karayolları Araç Muayene İstasyonu, LPG' ye dönüşümleri sorunlu veya yaşadışı olan araçları trafik denetimine, ' gaz sızdırmazlık raporu' bulunmayan araçları ise MMO' ya yönlendirmeli
* Aynı şekilde trafik denetimlerinde LPG' ye dönüşümleri sorunlu veya yasadışı olan veya 'gaz sızdırmazlık raporu' bulunmayan araçlar eksiklerini tamamlamak üzere trafikten men edilmeli
* 10.000 km' de, PERİYODİK BAKIMDA YAPILMASI GEREKENLER
* Elektrik tesisatı kontrol edilecek, bağlantılarında oksitlenme olup olmadığına bakılacak,
* Kit' te biriken kostik ve yabancı maddeler drain tıpası açılarak boşaltılacak,
* LPG elektro valfindeki filtre temizlenecek,
* LPG elektro valfi ve kit' in tamir takımları kontrol edilecek,
* Basınç düşürücünün birinci ve ikinci kademe basıncı kontrol edilmeli,
* Diyafram basıncını karşılayan delikte kir birikip birikmediği kontrol edilmeli.

MUHTEMEL ARIZALAR VE SEBEPLERİ
 
* Motor her iki yakıtta da çalışmıyor!
* Gaz ve benzin elektro valflerinin çalışıp çalışmadığını kontrol edin,
* Elektrik devresindeki sigortayı, voltajın 12 volt olup olmadığını ve topraklama kablo bağlantılarını kontrol edin,


* Motor gazda çalışıyor, benzinde çalışmıyor!
* Gaz elektro valfi kapalı, benzin elektro valfinin açık olduğunu kontrol edin,
* Elektrik bağlantılarını ve kabloları kontrol edin,
* Herhangi bir pisliğin benzin valfini engelleyip engellemediğini kontrol edin,
* Benzin pompasının düzgün çalışıp çalışmadığını kontrol edin,
* Karbüratörü, memeleri ve şamandıra devresini kontrol edin.


* Motor benzinde çalışıyor, gazda çalışmıyor!
* LPG tankı multivalf çıkışındaki vananın açık olup olmadığını kontrol edin,
* LPG hortum ve borularında bir tıkanıklık olup olmadığını kontrol edin,
* Benzin elektro valfinin kapalı, LPG elektro valfinin açık olup olmadığını kontrol edin,
* Arabanın kontağını açarak, miksere gaz gelip gelmediğini kontrol edin,
* Eğer motor daha önce gazla normal çalışmışsa, gaz valfinde bir tıkanma olup olmadığını kontrol edin, pislik varsa temizleyin. ( * Not: Araç gazda çalışmıyor ise aracı benzine alıp servise kadar getirip, kontrol ettiriniz!.. )


* Motor gazda çalışırken rölanti düzensiz!
* Karbüratör hava ayarını yeniden yapın, bu ayarı yaparken benzinle çalışmayı etkilemeyecek şekilde olmasına dikkat edin,
* LPG Regülatör üzerindeki tırtıllı vida marifetiyle rölanti ayarını yapın,


* Motor rölantide normal çalışıyor fakat gaz yemiyor!
* Regülatör, cihazdan miksere giden LPG hortumlarının hasarlı veya ezik olup olmadığını kontrol edin,
* Hava gaz karışımını kontrol edin, gerekirse hava girişini kısın.


* Motor tam güce ulaşamıyor!
* Regülatör sıcak su hortumları giriş çıkışlarını, motorun termostatını ve devrede hava olup olmadığını kontrol edin.


* Gaz tüketimi fazla!
* Hava filtresini temizleyin, gerekirse değiştirin,
* Rölanti ve tam güç ayarlarını kontrol edin,
* Ateşleme avansını kontrol edin, ateşleme avansını benzinle çalışmaya göre biraz daha yüksek olmalıdır.

GÜVENLİK ÖNLEMLERİ
 
* LPG, doğru kullanıldığında güvenli bir hidrokarbon yakıtıdır. Aracınızda, güvenli çalışmayı sağlamak için aşağıdaki önlemlerin alınması tavsiye edilir. Sıvı denge göstergesi boşaltma sübabı kapının yakınındaki yakıt dolum valfine bitişik olarak monte edilmiştir.
* Dolum esnasında açıldığında, sabit sıvı LPG akışını yayılırken maksimum (%80) yakıt derecesine ulaşıldığında işaret eder. LPG' nin sabit denge valfini herhangi bir sebepten dolayı değiştirmek için zorlamayınız.
* Renksiz ve kokusuz olduğu için LPG' ye kokulu etil mersaptan eklenmiştir. Bu sayede az miktarda sızıntı ortaya çıktığında bile tanınması kolaylaşır. Güçlübir LPG kokusu motorun çalışması ve stop edilmesi esnasında duyulabilir, bu normaldir.
* Sürekli bir LPG kokusu, herhangi bir sızıntıyı işaret eder. Bu durumda araç teknisyenler tarafından kontrol edilir.
* Aracınızı herhangi bir ateşe yakın olarak park etmeyiniz. LPG buharı, benzin buharı gibi havadan daha ağırdır, herhangi bir kaçak olduğunda LPG düşük alana yönelecektir. Bu yüzden aracınızı kanalizasyon, çukur alanlar ya da buna benzer alanlara park etmeyiniz.
* Eğer aracınız kuşatılmış bir alanda ise, gerekli havalandırma sisteminin bulundurulması tavsiye edilir.
* Eğer aracınız uzun süre garajda kalacaksa, servis yakıt tankında bulunan valf kapalı tutulmalıdır.
* Eğer aracınız örtülmüşse, rölyef valfinin güvenliğini sağlamak için LPG yakıt sistemi parçalarının örtülmediğinden emin olunuz.
* Otomobillerin LPG ile çalıştığını belirten çıkartmalar aracın arka camına yapıştırılmalıdır.
* LPG tankı her on yılda bir değiştirilmelidir.
* Dolum ağzı ülke genelinde standart olmalıdır.
* LPG dönüşümünden sonra, 45 barda kaçak testi yapılmalıdır.
* LPG deposu dolu konumda %20'si gaz, %80' i sıvı olmalıdır.
* Depo bağlantı yerinde gaz kapanı olmalıdır.
* Dönüşüm parçalarının tamamı, ECE 67 standartına uygun olmalıdır.
* Ateş alma sınırları, %2-9 olan LPG yakıt karışımı, %5-16 olan benzindeki yakıt karışımı ile kıyaslandığında daha düşüktür. Gaz yoğunluğu ateşlemeden önce bu sınırlar arasında olmalıdır.
* Ateşleme ısısı: ateşleme sıcaklığı, benzine kıyasla LPG için 500C' dir. Ateşleme ısısının yüksek ve yakıt karışımının düşük olmasından dolayı, benzine nazaran LPG gaz kaçağından, yangın tehlikesi daha azdır.
* Yakıt kaçağı oluştuğunda sigaralar söndürülmelidir. Motor, tüm elektrik aksamları, farlar ve diğer ateşleme kaynakları kapatılmalıdır.
* Ufak çaplı kaçaklar oldukca, çabuk kontrol altına alınabilir. Ufak çaplı kaçaktan sonra yakıt izlerini temizlemek üzere alanı havalandırın. Unutmayın ki, havadan daha ağır olan ve yer seviyesinde çökmüş bulunan LPG gazının alçak seviyede havalandırmaya ihtiyacı vardır.
* LPG sızıntısıyla cildinizi temas ettirmeyin. Soğutucu gibi bir yapıya sahip olan LPG, soğuk yanıklarına sebebiyet verebilir.